ANTİK ÇAĞ KERAMİK TERİMLERİNİN TÜRKÇE BİLİMSEL YAYINLARDA KULLANIMI
(THE USE OF ANCIENT CERAMIC TERMS IN TURKISH SCIENTIFIC PUBLICATIONS )

Yazar : Reyhan ŞAHİN    
Türü :
Baskı Yılı : 2026
Sayı : 15/3
Sayfa : 984-999
    


Abstract

Klasik arkeoloji alanında bilinen en erken bilimsel çalışmalar 18. yüzyılın ikinci yarısında, batılı bilim insanları tarafından başlamıştır. Türkçe Antik Çağ keramik terminolojisi de büyük ölçüde Batı bilimsel yazınında yerleşmiş olan terimlerin Türkçeye uyarlanmasıyla ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte bazı terimler için hatalı ya da tutarsız kullanımlar söz konusudur. Bu durumun bir nedeni, Batı alan yazınında hatalı ya da tutarsız biçimde kullanılan terimlerin Türkçeye de aynı şekilde aktarılmış olmasıdır. Buna örnek olarak “firnis” kelimesi gösterilebilir. Bir diğer nedeni ise; bazı teknik terimlerin Batı dillerinden Türkçeye hatalı biçimde uyarlanmış olmasıdır. Örneğin İngilizcede kyliks yerine kullanılan “cup” kelimesinin Türkçe bazı yayınlarda “kâse” olarak ifade edilmesi. Son olarak, Batı dillerinde yerleşik bir terime karşılık Türkçede farklı terimlerin kullanılıyor olması (örneğin Almancada die Attache kelimesine karşılık olarak “ataş, ataç ve tutaç” vs.) kavram karmaşasına neden olabilmektedir. Çalışma kapsamında Antik Çağ keramiği ile ilgili Türkçe bilimsel yayınlar incelenerek hatalı kullanılan terimler değerlendirilecektir.



Keywords

Türkçe, Antikite, keramik, form, bezeme.



Özet

The earliest known scientific studies in the field of classical archaeology were conducted by Western scientists in the second half of the 18th century. Turkish terminology for ancient ceramics largely emerged through the adoption of terms established in Western literature. However, some terms are used incorrectly. One reason for this is that terms that were used in Western literature incorrectly were transferred to Turkish in the same way. The word ‘firnis’ can be given as an example of this. Another reason is that some technical terms have been incorrectly adapted into Turkish. For instance, the word ‘kâse’ which is used instead of ‘cup’ in English. Finally, the use of different Turkish terms corresponding to an established Western term, such as ataş, ataç, tutaç, etc., can cause conceptual confusion. Within the scope of this study, Turkish scientific publications related to ancient ceramics will be examined and incorrectly used terms evaluated.



Anahtar Kelimeler

Turkish, Antiquity, ceramics, form, ornament.