DEVE HİKÂYELERİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
(AN EVALUATION OF CAMEL STORIES )

Yazar : Kadriye HOCAOĞLU ALAGÖZ   - Burcu KAYA ÇAKI  
Türü :
Baskı Yılı : 2026
Sayı : 15/3
Sayfa : 819-834
    


Abstract

İslamiyet sonrası Türk edebiyatında mesnevi formuna evrilen manzum hikâye geleneği, özellikle dinî mucize ve kerametleri halkın anlayabileceği sade bir dille aktaran önemli bir türdür. Bazı mevlit metinlerinin sonuna eklenen Hikâye-i Güvercin, Hikâye-i Geyik, Hikâye-i Ejderha vb. hikâyeler bu bağlamda değerlendirilebilir. Söz konusu hikâyelerden biri olan Hikâye-i Deve ise hem anlatı çeşitliliği hem de üstlendiği sembolik işlevler açısından ayrıcalıklı bir yere sahiptir. Türk edebiyatında tespit ettiğimiz üç farklı deve hikâyesini ilk kez karşılaştırmalı bir tipoloji üzerinden ele alan bu çalışma, metodolojik yaklaşımıyla literatürdeki araştırmalardan ayrılmaktadır. Ayrıca makale, Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu 06 Mil Yz A 8295/6 numarada müstakil bir eser olarak kataloglanan bir nüshanın, aslında Sinanoğlu Mevlidi’nin bir parçası olduğunu metinler arası verilerle ispatlamaktadır. Nüshanın ayrı bir eser olarak algılanması, anlatılar arasındaki geçişkenliğin sorgulanması gerekliliğini doğurmaktadır. Katalog kayıtlarındaki tasnif hatalarının ötesinde, metnin ana mevlit metinlerinden koparak halk arasında nasıl bağımsız bir anlatıya dönüştüğünü ve üç ayrı deve hikâyesinin tematik ve yapısal farklılıklarını / benzerliklerini ortaya koymayı amaçlamaktadır.



Keywords

Klasik Türk edebiyatı, manzum hikâye, mesnevi, deve, mucize.



Özet

The tradition of narrative poetry, which evolved into the mathnawi form in post-Islamic Turkish literature, is an important genre that conveys religious miracles and wonders in a simple language understandable to the common people. Stories such as “The Story of the Pigeon”, “The Story of the Deer” and “The Story of the Dragon” which are appended to the end of some Mevlid texts, can be evaluated in this context. One of these stories, “The Story of the Camel” holds a privileged place both in terms of its narrative diversity and the symbolic functions it undertakes. This study, which for the first time examines three different camel stories identified in Turkish literature through a comparative typology, distinguishes itself from previous research in the literature with its methodological approach. Furthermore, the article proves through intertextual data that a manuscript cataloged as a separate work under the National Library Manuscript Collection number 06 Mil Yz A 8295/6 is actually a part of the Sinanoglu Mevlid. Perceiving the manuscript as a separate work necessitates questioning the fluidity between the narratives. Beyond the classification errors in the catalog records, the article aims to reveal how the text, detached from the main Mevlid texts, transformed into an independent narrative among the people, and to highlight the thematic and structural differences / similarities of the three separate camel stories.



Anahtar Kelimeler

Classical Turkish literature, epos, mathnawi, camel, miracle.