Çağatay Türkçesinde 2. çokluk şahıs iyelik çekimi standart olarak +(x)ŋI2z ekiyle kurulur. Bu yapı, yaklaşık beş asır boyunca kullanılmış; modern dönemde ise yerini Özbek Türkçesinde +(i)ngiz, Yeni Uygur Türkçesinde ise +(x)ŋlAr ve +liri biçimlerine bırakmıştır. İncelenen Seyyid Âfâk Hoca ve Tezkiresi adlı geç dönem metninde, standart yapının yanı sıra Çağatay Türkçesi gramerinde daha önce belgelenmemiş olan +(x)ŋlAr iyelik eki tespit edilmiştir. Eserin Uygur sahasına ait olması ve Seyyid Âfâk Hoca’nın Uygur kültüründeki konumu, bu biçimin Uygur ağızlarından kaynaklandığı varsayımını güçlendirmektedir. Buna ek olarak eserde, -sA şart ekinin klasik literatürün aksine emir kipi işleviyle (2. çokluk ve 3. teklik şahıs) kullanıldığı görülmüştür. Bu kullanımlarda istek ve emir işlevlerinin anlamsal olarak iç içe geçtiği görülmektedir. Şart kipi 2. çokluk şahıs çekimindeki -sAŋlAr varyantı da bu ağız etkileşiminin bir diğer morfolojik kanıtıdır. Mevcut dil bilgisi çalışmaları Yeni Uygur Türkçesinde -sA ekinin emir işlevine değinmediği için bu bulgular, Türk dili literatürü açısından özgün ve öncül bir değer taşımaktadır.

Çağatay Türkçesi, Seyyid Âfâk Hoca ve Tezkiresi, iyelik ekleri, emir kipi, şart kipi, Yeni Uygur Türkçesi ağızları.

In Chagatai Turkic, the standard second-person plural possessive conjugation is formed with the suffix +(x)ŋI2z, a structure utilized for nearly five centuries before giving way to +(i)ngiz in modern Uzbek, and +(x)ŋlAr alongside +liri in Modern Uyghur. The late-period text examined in this study, Seyyid Âfâk Hoca ve Tezkiresi, the possessive suffix +(x)ŋlAr -previously unrecorded in Chagatai grammar- was identified alongside the standard form. Given the text's provenance in the Uyghur region and Seyyid Âfâk Hoca's cultural standing, this form may reflect influence from Uyghur dialects. Furthermore, contrary to classical literature, the conditional suffix -sA functions as an imperative (second-person plural and third-person singular), displaying a semantic overlap between optative and imperative functions. The conditional variant -sAŋlAr provides further morphological evidence of dialectal interaction. As existing grammatical studies do not address the imperative function of -sA in Modern Uyghur, these findings offer novel contributions contributions to Turkic linguistics.

Chagatai Turkic, Seyyid Âfâk Hoca ve Tezkiresi, possessive suffixes, imperative mood, conditional mood, Modern Uyghur dialects.